บทความโดย จรรยา  กลัดล้อม นักสื่อสารจัดการความรู้จังหวัดชัยนาท

ลาวเวียงบ้านเนิมขาม อพยพมาจากเวียงจันทน์ ในสมัยรัชกาลที่ 3 มีความรู้ภูมิปัญญาเรื่องการทอผ้า   ที่มีอัตลักษณ์การใส่เสื้อจกหม้อ “ซึ่งเพี้ยนมาจากคำว่า จุกหม้อ” ลักษณะสำคัญเป็นผ้าดิบ ไหล่ตก มีด้ายสีแดงของชายเสื้อ แขนเสื้อที่มีด้ายสีแดงเอาด้ายไว้ผูกห้อยปลาด้วย ผ้าข้าวม้า 5 สี และผ้าซิ่นตีนจก ซึ่งยังคงอนุรักษ์ภาษาถิ่นและการทอผ้าพื้นเมืองที่เป็นเอกลักษณ์ของคนตำบลเนินขามมาจนถึงวันนี้

ตำบลเนินขามมี 19 หมู่บ้าน ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพการเกษตร สุภาพสตรีทอผ้า มีผ้าซิ่นตีนจกฝ้าย ไหม และผ้าขาวม้าหมอนขวานฯลฯ เสื้อจุมสีหม้อ ซึ่ง ปัจจุบันเป็นที่นิยมในหมู่หน่วยงานราชการสามารถทำเกือบจะเป็นอาชีพหลักได้ ชาวลาวเวียงบ้านเนินขามภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง

ทิฆัมพร ศรีเดช คณะทำงานเศรษฐกิจและทุนชุมชนตำบลเนินขาม กล่าวว่า ตำบลเนินขามมีสิ่งดีๆ อยู่มากมาย ในด้านการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงวัฒนธรรม ไม่ว่าประเพณีวัฒนธรรมที่คนเนินขามสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ เช่น ภาษาถิ่นลาวเวียง การทอผ้าลายดั้งเดิม คือ ผ้าซิ่นตีนจก ผ้าขาวม้า 5 สี เสื้อจกหม้อและหมอนขวาน ที่เป็นเอกลักษณ์ของบ้านเนินขาม ซึ่งลวดลายผ้าทอที่ได้รับการพัฒนาและเป็นเอกลักษณ์ของบ้านเนินขาม คือ “ลายช่อมะขาม”  โดยมี ศูนย์เรียนรู้การทอผ้าพื้นเมือง “ลาวเวียงบ้านเนินขาม” เป็นที่ให้ประชาชนทั่วไปได้มาเรียนรู้เรื่องการทอผ้า 

การทอผ้ามีมาพร้อมๆ กับการอพยพ มีการพัฒนาย้อมสีธรรมชาติการทอผ้าลายต่าง ๆ และกระบวนการต่อยอดสืบทอดจนถึงปัจจุบัน

กระบวนการทำงาน ตำบลเนินขามมีการขับเคลื่อนงานเศรษฐกิจและทุนชุมชนโดยมีกลไกสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลเนินขามและคณะทำงานเศรษฐกิจและทุนชุมชนตำบลเนินขามทำงานอย่างมีส่วนร่วม โดยชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจสามัคคีกันตลอดมา 

ผลการทำงานสู่การพัฒนาต่อยอดขยายผล: จากที่ตำบลเนินขามสืบทอดการทอผ้าพื้นเมืองและอนุรักษ์ส่งเสริมให้เยาวชนเกิดต้นกล้าลาวเวียงสืบทอดประเพณีและวัฒนธรรม มีชาวบ้านที่มีความรู้ความสามารถสอนการทอผ้าให้กับลูกหลานสืบต่อกันมา ทำให้เด็กๆ ในชุมชนชนหัดทำ หัดเย็บผ้าได้กันทุกคน  เพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรมดังกล่าว ได้มีการจัดงานต้นกล้าลาวเวียง ภายในงานมีการทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกัน อาทิ ทอผ้า เย็บเสื้อ เด็กๆ มาทำอาหารพื้นบ้านรับประทานกันเอง  ฯลฯ  และที่ศูนย์เรียนรู้การทอผ้าพื้นเมืองลาวเวียงบ้านเนินขามเองก็มีนักท่องเที่ยว นักศึกษามาเยี่ยมเยือน ท่องเที่ยวชุมชนเชิงวัฒนธรรม

การจับมือหนุนเสริมการขับเคลื่อนงานเศรษฐกิจและทุนชุมชน

ในการดำเนินงานของชุมชน นอกจากจะมีชาวบ้านเนินขามแล้วยังมีหน่วยงานภาคีมาร่วมหนุนเสริมในการทำงาน เช่น หน่วยงานราชการ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หมออนามัย (โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ) เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานภายนอกเข้ามาหนุนเสริมการทำงาน อาทิ

          สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดชัยนาท สนับสนุนเรื่องงบประมาณสร้างศูนย์การเรียนรู้การทอผ้าพื้นเมืองลาวเวียงบ้านเนินขาม เพื่อให้เป็นสถานที่เรียนรู้ในการทอผ้าร่วมกัน

บริษัทประชารัฐรักสามัคคี จำกัด สนับสนุนเรื่องการออกแบบลายผ้าทอลายช่อใบมะขาม ทำให้เกิดเป็นเอกลักษณ์ของตำบล

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) หนุนเสริมเรื่ององค์ความรู้ เพิ่มความสามารถการขับเคลื่อนงานเศรษฐกิจและทุนชุมชนให้กับสภาองค์กรชุมชนและกลุ่มองค์กรในพื้นที่

สำนักงานพัฒนาชุมชน หนุนเสริมในการขับเคลื่อนงานพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ให้มีความสวยงามและทันสมัย

     สำหรับแผนการขับเคลื่อนงานของตำบลเนินขามในระยะต่อไป  ได้กำหนดเป้าหมายร่วมที่อยากให้คนเนินขามมีความสุข คือ ต้องการรักษาประเพณีและวัฒนธรรมให้คงอยู่ตลอดไป การจัดระบบเศรษฐกิจ  สร้างคน ต้นกล้า เด็กรุ่นใหม่ เน้นการท่องเที่ยวโดยชุมชน โดยมีการทอผ้าอยู่ที่บ้านของตัวเองและให้มีนักเที่ยวมาเยือน มีโฮมสเตย์เพื่อให้ชาวบ้านมีรายได้ มีเส้นทางท่องเที่ยวโดยจักรยานและรถในหมู่บ้านลาวเวียง ทำคุ้มต่างๆ เช่น คุ้มทอผ้า คุ้มปราชญ์ชุมชน คุ้มประเพณีวัฒนธรรม คุ้มความเชื่อ เพื่อพัฒนาพื้นที่ที่คนเนินขามร่วมกันกำหนดวิสัยทัศน์ขึ้นมา คือ“อนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณี ฟื้นฟูการทอผ้าพื้นเมือง ลือเลื่องลายช่อมะขาม” เป็นจริงได้

ผู้ประสานงาน : นางสาวฑิฆัมพร  ศรีเดช 

คณะทำงานเศรษฐกิจและทุนชุมชนตำบลเนินขาม อำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท 

เบอร์โทรศัพท์ 089-969-4518