ตำบลคำสร้างเที่ยง เดิมขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของตำบลสำราญ อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ และต่อมาได้แยกอำเภอเป็นอำเภอสามชัย จังหวัดกาฬสินธุ์ ในปี พ.ศ. 2538 ตำบลคำสร้างเที่ยง ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของที่ว่าการอำเภอสามชัย มีหมู่บ้านในเขตปกครอง 7 หมู่บ้าน ห่างจากที่ว่าการอำเภอสามชัย 3 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดกาฬสินธุ์ 82 กิโลเมตร มีพื้นที่ 104 ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปสภาพพื้นที่ทางกายภาพ เป็นที่ราบสูงประกอบกับพื้นที่บางส่วนเป็นที่ลุ่มน้ำติดกับเขื่อนลำปาว พื้นที่ในเขตตำบลคำสร้างเที่ยง แบ่งเป็น 3 ลักษณะคือ 1. เป็นดินทรายไม่ค่อยอุ้มน้ำ 2. เป็นดินป่าเดิมค่อนข้างอุดมมบูรณ์ 3. เป็นพื้นที่ลุ่มน้ำติดกับเขื่อนลำปาว ประชาชนในพื้นที่ตำบลส่วนใหญ่ทำอาชีพเกษตรกรรม และทำอาชีพการประมง กลุ่มองค์กรชุมชน มีทั้งหมด 23 กลุ่ม
การก่อเกิดการขับเคลื่อนงานขององค์กรชุมชน มีจุดเริ่มจากการรวมกลุ่มต่าง ๆ ในพื้นที่ตำบลในรูปแบบที่ไม่เป็นทางการ จนเริ่มมีการจัดตั้งสภาองค์กรชุมชนตำบลคำสร้างเที่ย ในเดือนพฤษภาคม 2560 โดยมี นายสาคร สังฆะจารย์ เป็นแกนนำ และเป็นประธาน มีการจัดโครงสร้างการบริหารแบ่งบทบาทหน้าที่ ซึ่งถือว่าเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนงานพัฒนา มีคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนที่มาจากกลุ่มองค์กรต่าง ๆ ทั้ง 7 หมู่บ้าน และใช้เป็นเวทีกลา ในการพูดคุยของคนในตำบล ร่วมกับการประชุมกำนันผู้ใหญ่บ้านในแต่ละเดือน และได้ร่วมกำหนด วิสัยทัศน์ ชุมชนคำสร้างเที่ยง คือ “ยกระดับคุณภาพชีวิต สร้างเสริมสุขภาวะชุมชน ห่างไกลยาเสพติด พิชิตความยากจน ดำรงชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง” มีอัตลักษณ์ที่ควรค่าแก่ การอนุรักษ์ คือ การอนุรักษ์ปลาส้มถอดก้าง ปลาดาว สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นท้องถิ่น
ตำบลได้มีการตั้งเป้าหมายในการพัฒนาตำบลเพื่อนำไปสู่ความเข้มแข็ง ร่วมกันโดยเล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาคน และการจัดทำแผนพัฒนาตำบลเพื่อนำไปสู่ความเข้มแข็งที่ยั่งยืน โดยมีกระบวนการ คือ
ประชุมสร้างความเข้าใจและจัดทำแผนปฏิบัติการของสภาองค์กรชุมชน โดย แกนนำ
สภาองค์กรชุมชน ได้ร่วมกันประชุมเพื่อสร้างความเข้าใจแนวทางการขับเคลื่อนงานในตำบล ออกแบบและกำหนดวิธีการจัดทำแผนพัฒนาตำบล จัดทำกำหนดการ จัดทีมทำงานและแบ่งบทบาทหน้าที่ พร้อมทำแผนปฏิบัติการ ในแต่ละเวทีมีองค์ประกอบที่มาจาก แกนนำกลุ่มองค์กร แกนนำสภาองค์กรชุมชน ท้องถิ่น ท้องที่ ภาคีภาครัฐ เช่น กศน. อบต. เป็นต้น
ขั้นตอนแผนปฏิบัติการของตำบลคำสร้างเที่ยง มอบหมายให้คณะกรรมการรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลตำบล และนำมาประกอบการตัดสินใจ เช่น ข้อมูลกลุ่มองค์กรชุมชน ข้อมูลผู้ประกอบการภายในตำบล ข้อมูลประชาชนที่ได้รับผลกระทบ เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาร่วมกัน และได้กำหนดวิสัยทัศน์ของตำบล ยกระดับคุณภาพชีวิต สร้างเสริมสุขภาวะชุมชน ห่างไกลยาเสพติด พิชิตความยากจน ดำรงชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ที่อยากเห็นในอนาคตในพื้นที่ ประชาชนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ได้รับการดูแลด้านสวัสดิการที่เท่าเทียมทั่วถึง การมีรายได้จากอาชีพแบบพอเพียง ประชาชนสามารถพึ่งตนเองได้ อยู่ดีกินดี ปราศจากหนี้สิน มีสุขภาพที่แข็งแรง และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
จากการขับเคลื่อนงานของสภาองค์กรชุมชนตำบลคำสร้างเที่ยง การจัดกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาตำบล มีแผนงานด้านการพัฒนาเศรษฐกิจในการ ส่งเสริมกลุ่มอาชีพการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากปลา และการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกก ซึ่งเป็นความต้องการของชุมชนในการสร้างรายได้จากการทำอาชีพเสริม และได้รับการหนุนเสริมและเชื่อมโยงจากองค์การบริหารส่วนตำบล คำสร้างเที่ยง ชาวคำสร้างเที่ยงพึงพอใจกับการทำงานและการสร้างอัตลักษณ์ที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ คือ การอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น
โดยจากผลการวิเคราะห์ต้นทุน เรามีของดีที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากผู้เฒ่าผู้แก่ เป็นมรดกอันล้ำค่าถ่ายทอดวิชาให้ลูกหลาน กับฝีมือในการแปรรูปจากปลา , การสานหมวกจากกก เช่น ปลาส้มถอดก้าง ปลาแพร ปลาดาว และนำมาเป็นผลิตภัณฑ์เด่นของตำบลคำสร้างเที่ยง จึงทำให้ตำบลมีแผนในการสร้างคุณค่าภูมิปัญญาให้ถ่ายทอดสู่รุ่นลูกหลาน โดย ฝึกวิชาการฝีมือการทำปลาส้มถอดก้าง ปลาดาว โดยนำผู้แก่ผู้เฒ่าที่มีฝีมือเปิดสอนการทำงานให้เยาวชนรุ่นหลังเพื่อเป็นแนวทางการประกอบอาชีพสร้างรายได้เสริมให้กับครอบครัว
การใช้สภาองค์กรชุมชน ให้เป็นเวทีกลางในการเชื่อมโยงพี่น้องประชาชน หน่วยงาน
ต่าง ๆ ในพื้นที่และนอกพื้นที่โดยได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี เช่น ทาง พอช. อบต. กศน. รพสต. ทำให้ชุมชนได้รู้สภาพปัญหาในภาพรวมของตำบล ซึ่งอดีตเรามองแต่ในหมู่บ้านของเรา ทำให้เราเข้าใจกระบวนการจัดทำแผนวิธีการ เทคนิคต่าง ๆ ทำให้เราได้แผนพัฒนาที่จะสามารถเชื่อมโยง กับภาคีพัฒนา
และยังร่วมกันเสนอปัญหาของชุมชน โดย อาศัยความตามมาตรา 21(5) แห่ง พรบ.สภาองค์กรชุมชน พ.ศ.2551 ให้สภาองค์กรชุมชนตำบลมีภารกิจเพื่อเสนอปัญหาและแนวทางแก้ไขหรือความต้องการของประชาชนอันเกี่ยวกับการจัดทำบริการสาธารณะของรัฐ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สภาองค์กรชุมชนตำบลคำสร้างเที่ยง จึงได้จัดทำข้อเสนอและหาแนวทางร่วมในการ แก้ไขปัญหาของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากทำกิจกรรมของผู้ประกอบการแปรรูปปลาโดยหาแนวทางในการแก้ไขปัญหา ผลการแก้ไขอยู่ระหว่างการหารือและหาช่องทางความเป็นไปได้ซึ่งต้องเกี่ยวข้องกับหน่วยงานที่ต้องหารือกันอีกครั้ง อย่างไรก็ดีสิ่งที่สภาฯได้ขับเคลื่อนมาถือเป็นสิ่งที่ชาวตำบลคำสร้างเที่ยง ภาคภูมิใจกับการได้เรียนรู้และการที่ชุมชนจะเดินสู่การพัฒนาที่เข้มแข็งและยั่งยืนต่อไป พัฒนาการของพวกเราจึงเป็นความท้าทายของการนำไปสู่เป้าหมายตำบลที่กำหนดไว้ ในเบื้องต้น และนี่คือย่างก้าวของการพัฒนาสู่ความเข้มแข็งและยังยืนของเรา ชาวคำสร้างเที่ยง
ข้อมูลโดย : นายสาคร สังฆะจารย์
ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลคำสร้างเที่ยง
เรียบเรียงโดย : นางสาคร สุดทวี
