เทศบาลตำบลหาดทรายรี อ.เมือง จ.ชุมพร เป็นดินแดนที่เกี่ยวข้องกับกรมหลวงชุมชนเขตอุดมศักดิ์ หรือ “เสด็จเตี่ย” ที่ทหารเรือและคนไทยทั่วไปให้ความเคารพ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่ท่านได้ทรงเรือกลไกมาจอดถาวรและสิ้นพระชนม์ที่นี่

เสด็จกรมหลวงชุมพรฯ ได้สิ้นพระชนม์ บริเวณหาดทรายรีนี้ เมื่อ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2466  และได้นำพระศพขึ้นเรือกลไฟไปที่กรุงเทพฯ ได้มีการจัดตั้งศาลเพียงตาใต้ต้นหูกวางที่บริเวณหาดทรายรี ด้านหลังเป็นสวนมะพร้าว (ปัจจุบันยังมีให้เห็นบ้างประปราย ) และการปลูกถั่วลิสง การเลี้ยงแพะ และการเกษตรอื่น ๆ (ข้อมูลจากนายน้อย เย็นสุวรรณ ที่เคยมารับใช้พระองค์)ยังไม่สำเร็จ พระองค์มาเสียชีวิตเสียก่อน  ต่อมาได้มีการจัดสร้างศาลที่มีความมั่นคงแข็งแรงขึ้นตรงบริเวณศาลเพียงตาใต้ต้นหูกวางเคียงข้างด้วยเรือรบหลวง ซึ่งเป็นเรือตอร์ปิโดที่ปลดระวางแล้ว (เรือรบหลวงได้นำมาประดิษฐานเมื่อปี พ.ศ. 2518 และสำเร็จเมื่อ  ปี  พ.ศ. 2523                    

          ส่วนศาลริมเชิงเขาได้ก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์เมื่อปี 2529 และได้มีการพัฒนาพื้นที่ให้สวยงามเหมาะแก่การพักผ่อน ท่องเที่ยวของประชาชนทั่วไป

ทั้ง 2 ศาลอยู่ในเขตหมู่ที่ 6 เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของตำบลหาดทรายรี ซึ่งมีอยู่ในคำขวัญของจังหวัดชุมพรว่า  ชุมพรประตูภาคใต้ ไหว้เสด็จในกรม ชมไร่กาแฟ แลหาดทรายรี ดีกล้วยเล็บมือ ขึ้นชื่อรังนก ห่างจากเทศบาลเมืองชุมพรไปทางทิศตะวันออก บนถนนหมายเลข 4119 และ 4098 ระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร ห่างจากตำบลปากน้ำชุมพร 7 กิโลเมตร

เมื่อปี 2542 ได้มีอุทยานแห่งชาติฯ เข้ามาจัดตั้งสถานราชการในเขตหมู่ที่ 5 และครอบคลุมทับซ้อนพื้นที่ไปยังหมู่ที่ 2 ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าไม้ชายเลน และมีประชาชนได้เข้าไปอาศัยตั้งแต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่   2    (จากคำให้สัมภาษณ์ของนางสายัณห์ คงสระ)   ซึ่งทางอุทยานฯ ได้สั่งห้ามประชาชนทำการเกษตรใดใดอย่างการเลี้ยงกุ้งกุลาดำหรือการเลี้ยงปูดำ และมีการให้ประชาชนออกจากพื้นที่บางส่วน ซึ่งสร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชนในที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน  ประชาชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้านและผู้นำชุมชน ได้รวมตัวกันต่อสู้เพื่อให้ทางราชการคืนพื้นที่บางส่วนให้ได้ทำกิน แต่จากการขาดประสบการณ์และความรู้ด้านกฎหมายจึงไม่ประสบความสำเร็จ

      จนกระทั่งแกนนำในตำบลได้รวมตัวกันจดแจ้ง จัดตั้งสภาองค์กรชุมชนขึ้นเมื่อปี 2556 เพื่อให้กลุ่มองค์กร/เครือข่ายมีสถานะตาม พ.ร.บ.สภาองค์กรชุมชนรับรองในการขับเคลื่อนแก้ไขปัญหาที่ดินและปัญหาในทุกด้านเพื่อพัฒนายกระดับให้คนในตำบลหาดทรายรีมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

จากการสำรวจข้อมูลพบว่าหาดทรายรีมีศักยภาพในหลายๆด้าน เช่น มีสถานท่องเที่ยวอยู่ในเขตหมู่ที่ 6 ซึ่งเป็นที่ตั้งของ 2 ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และหาดทรายขาวเป็นรูปพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว ซึ่งมีนักท่องเที่ยวมาเที่ยวและสักการะพระรูปของพระองค์ท่านปีละจำนวนมาก มีสถานที่ท่องเที่ยวคืออุทยานแห่งชาติ หมู่เกาะชุมพร ตั้งอยู่ที่หมู่ที 5 มีการบริการนำท่องเที่ยวกับนักท่องเที่ยวที่สนใจ จุดชมวิวเขาเจ้าเมือง อยู่ในเขตหมู่ที่ 7 มีร้านผ้าบาติก อยู่ในเขตของหมู่ที่  1 จำนวน 3 ร้านมีปราชญ์/ภูมิปัญญาชาวบ้าน ด้านรักษากระดูก  รักษาพิษงูและด้านสมุนไพรไทยกลุ่มแม่บ้านเกษตรน้ำมันสกัดเย็น น้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์อยู่ที่หมู่ที่ 4

จากข้อมูลดังกล่าว นำไปสู่แนวทางการพัฒนาของสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลหาดทรายรี สู่ความมั่นคงและลดความเลื่อมล้ำของสังคม โดยจัดให้มีคณะทำงานรับผิดชอบเรื่องแก้ไขปัญหาที่ดิน มีการรวมกลุ่มของคนในชุมชนเพื่อลุกขึ้นมาแก้ปัญหาต่างๆ ของชุมชน ภายใต้ชุมชนท้องถิ่นจักการตนเอง เช่น การร่วมกันจัดทำกองทุน/การออมทรัพย์ เพื่อสวัสดิการสังคมด้านความมั่นคงชองชีวิต/ด้านอาชีพ/ด้นที่ดินทำกิน/ด้านที่อยู่อาศัยและอื่น ๆ การ ซ่อมแซมที่อยู่อาศัยให้มั่นคงแข็งแรง เพื่อเพิ่มศักยภาพของคนในตำบลให้มีความมั่นคงในท่อยู่อาศัยและการส่งเสริมอาชีพ เพื่อความเป็นอยู่ของชาวบ้านในชุมชน

โดยการดำเนินการแก้ไขปัญหาที่ดินนั้นได้มีการทำความเข้าใจกระบวนการแก้ไขปัญหาที่ดินแนวใหม่กับผู้นำชุมชน/ผู้ใหญ่บ้าน มีการอบรมให้แกนนำสามารถใชโปรแกรมสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ จับพิกัด GPS ที่ดินรายแปลงเพื่อจัดทำผังและข้อมูลที่ดิน ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะเป็นฐานสำคัญในการแก้ปัญหาทั้งเรื่องที่ดินและที่อยู่อาศํยต่อไป          

          กล่าวเฉพาะการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยนั้น จากข้อมูลที่คณะทำงานจัดเก็บในชุมชน ส่วนใหญ่ทำอาชีพประมงชายฝั่งเช่นเรือปั่นไดน์ส่องปลาหมึก/รับจ้างทั่วไป (งานก่อสร้าง-ร้านอาหาร) การประกอบอาชีพไม่เพียงพอกับความเป็นอยู่โดยค่าเฉลี่ยต่อครอบครัวรายละไม่เกิน 30,000 บาท คณะทำงานได้นำข้อมูลจากคณะทำงานจัดเก็บประเภทบ้าน/เก่า / ทรุดโทรม/เกิดจากภัยพิบัติต่างๆ วิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลท้องที่ (จปฐ) มาเปรียบเทียบปีต่อปี นำไปสู่แผนพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับตำบลโดยหลักเกณฑ์การพิจารณาคัดเลือกและการจัดลำดับความสำคัญของเป้าหมายผู้เดือดร้อน ดูจากปัจจัยต่างๆ เช่น สภาพความเป็นอยู่ตามจริงอาชีพ/รายได้ ว่าสอดคล้องกับที่ขอรับการซ่อมหรือไม่ เพื่อนำไปพิจารณาจัดอันดับความเดือดร้อน (เน้นผู้สูงอายุ คนพิการ เป็นอันดับต้นๆ)

กรณีบ้านที่ทางคณะกรรมการพิจารณาแล้วว่า ควรใช้งบการซ่อมเกินจำนวนเงิน 15,000 บาทนั้น ให้เชื่อมโยงงบประมาณจากกองทุนสวัสดิการชุมชนเพื่อให้มีพอเพียงเหมาะสมในการซ่อมสร้าง การเชื่อมโยงกับกองทุนอื่น ๆ ในระเบียบของกองทุนสวัสดิการชุมชน ได้ระบุเรื่อว่าด้วยการจ่ายสินเชื่อเงินลงทุนของสมาชิกขอกู้เงินเพื่อซ่อมบำรุงที่พักอาศัย รายละไม่เกิน 15,000 บาท ส่งคืนภายใน 3 ปี

การดำเนินงานได้รับความร่วมมือจากหลากหลายหน่วยงาน โดยเฉพาะทางเทศบาลได้รับการบรรจุในแผนเทศบาลตำบลระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2561 - 2564) ในเรื่องที่สำคัญได้แก่ (1) รณรงค์ สร้างจิตสำนึกการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จำนวน 20,000 บาท และ (2) โครงการก่อสร้าง/ซ่อมแซมบ้าน ให้แก่ผู้ด้อยโอกาสจำนวน 200,000 บาท

ที่สำคัญคือ การใช้วิถีชุมชนแผนชนบทที่เป็นการพึ่งพาและการใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านคือการลงแขก จัดรวมกลุ่มผู้เดือดร้อนจากในหมู่บ้านเพื่อช่วยเหลือสามารถทำให้งานบรรลุเป้าหมายเสร็จทันตามระยะเวลาผู้คนเห็นใจกันมากขึ้น อีกทั้งความเชื่อมั่นในสภาองค์กรชุมชนจากประชาชนในตำบล หน่วยงาน ภาครัฐมากขึ้น มีความร่วมมือกันในดีในชุมชนทั้งภาคส่วนชุมชนโดยสภาองค์กรชุมชน ท้องถิ่น ท้องที่และสมาชิก โดยเฉพาะการลงแรงช่วยเหลือซ่อมแซมบ้านผู้เดือดร้อนด้วยกันเอง

ติดต่อประสานงาน : นายพินัย สิทธิยากร

บ้านเลขที่ 87 หมู่ 6 ตำบลหาดทรายรี อำภอเมือง จังหวัดชุมพร 86000 โทร.084-3057293