ประวัติความเป็นมาของตำบลรูสะมิแล
ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านรูสะมิแลนี้ ไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดว่ามีความเป็นมาอย่างไร แต่สันนิษฐานจากตำนานและคำบอกเล่า คำว่า “รูสะมิแล” มาจากภาษาท้องถิ่นหรือยาวี หมายถึง“สนเก้าต้น” (สะมิแล แปลว่า “เก้า”) เล่ากันว่าบริเวณหมู่บ้านรูสะมิแล ในสมัยก่อนมีต้นสนเก้าต้นเรียงอยู่ตามริมทะเล โดยมีตำนานเกี่ยวกับสนเก้าต้นพอสรุปได้ดังนี้ คือ
เมื่อประมาณปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา มีหญิงสาวคนหนึ่งชื่อ ลิ่มโกเหนียว ได้นำเรือสำเภาจากเมืองจีน9 ลำ โดยนางได้รับอาสากับบิดามารดาของนางที่จะมาตามหาพี่ชาย คือ ลิ่มโต๊ะเคียม ซึ่งจากบ้านมาเป็นเวลานานแล้วให้กลับไปยังเมืองจีน เมื่อมาถึงปัตตานีนางก็ได้นำเรือทั้ง 9 ลำ ซึ่งมีผู้สันนิษฐานว่าบริเวณที่จอดเรือขึ้นฝั่งก็คือ บริเวณชายหาดหน้าหมู่บ้านรูสะมิแลปัจจุบัน จากนั้นก็ได้ขึ้นฝั่งและเดินทางไปหา ลิ่มโต๊ะเคียม ที่กรือเซะ (เป็นชื่อหมู่บ้านแห่งหนึ่งปัจจุบันอยู่ห่างจากตัวเมืองปัตตานีประมาณ 8 กิโลเมตร) โดยทิ้งเรือไว้ทั้ง 9 ลำที่ชายหาดรูสะมิแล เมื่อนางได้พบกับพี่ชายและได้ขอร้องให้พี่ชายกลับไปยังเมืองจีน แต่ปรากฏว่าพี่ชายไม่ยอมกลับ ด้วยความเสียใจและน้อยใจ ทำให้นางตัดสินใจฆ่าตัวตาย โดยผูกคอตายใต้ต้นมะม่วงหินพานต์ ซึ่งปัจจุบันยังมีซากเหลืออยู่ ทางด้านเรือ 9 ลำ เมื่อลิ่มโกเหนียว ได้เสียชีวิตไปแล้ว ต่อมาเรือก็ผุพังลงและจมลงในที่สุดเหลือแต่เสากระโดงเรือ ทั้ง 9 ลำที่ทำด้วยไม้สนยังปรากฏให้เห็นอยู่ และค่อยๆผุพังในเวลาต่อมา ซึ่งคนในสมัยหลังเรียกชื่อหมู่บ้านตามสนเก้าต้นว่า “รูสะมิแล” ตราบจนทุกวันนี้
ปัจจุบันหมู่บ้านรูสะมิแลได้เปลี่ยนแปลงจากเดิมมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากได้มีการสร้างมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ขึ้นในบริเวณหมู่บ้านรูสะมิแล จึงทำให้หมู่บ้านรูสะมิแลเจริญตามไปด้วย
ตำบลรูสะมิแล ตั้งอยู่อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี ครอบคลุมพื้นที่จำนวน 6 หมู่บ้าน มีเนื้อที่ทั้งหมด 12.5 ตารางกิโลเมตร หรือประมาน 7,813 ไร่ เป็นตำบล 1 ใน 10 ของอำเภอเมืองปัตตานี มีระยะห่างจากอำเภอเมืองปัตตานีและเทศบาลเมืองปัตตานีไปทางทิศตะวันตก ประมาณ 3 กิโลเมตร อาณาเขตตำบล ทิศเหนือ จด อ่าวไทย ทิศใต้ จด ตำบลปะกาฮะรัง อ.เมือง จ.ปัตตานี ทิศตะวันออก จด เทศบาลเมืองปัตตานี ทิศตะวันตก จด ตำบลดอนรัก อ.เมือง จ.ปัตตานี จำนวนประชากร 15,591 คน 6,909 ครัวเรือน สถานที่สำคัญ สวนสาธารณะสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และสวนจ้าวทะเล ของดีของตำบล อาหารทะเล , เม็ดมะม่วงหิมพานต์ อาชีพหลัก ประมงชายฝั่ง จำนวน 35 % อาชีพรองลงมา รับจ้าง 25 % ค้าขาย 25 % และอื่นๆ เช่น รับราชการ 15 % ประชากรประมาณ 93 % นับถือศาสนาอิสลาม ส่วนที่เหลือนับถือพุทธ
สภาองค์กรชุมชนตำบลรูสะมิแล ก่อตั้งจากการรวมตัวของกลุ่มองค์กรต่าง เช่น กลุ่มการเงิน กลุ่มอาชีพ (วิสาหกิจ กลุ่มทำขนม กลุ่มทำปลาแดดเดียว กลุ่มเลี้ยงปลากะพง กลุ่มเลี้ยงแพะ กลุ่มเลี้ยงปลาดุก กลุ่มเฟอร์นิเจอร์ กลุ่มเลี้ยงเป็ดเทศ กลุ่มปลาดุกร้า กลุ่มขูดมะพร้าว กลุ่มสร้างฝันปันอาชีพ ) กลุ่มเครือข่าย กลุ่มเยาวชน กลุ่มสวัสดิการ กลุ่ม อสม.ตำบล กลุ่มที่อยู่อาศัย และกลุ่มญาลันนันบารู รวม 17 กลุ่ม โดยจัดตั้งเป็นสภาองค์กรชุมชนในวันที่ 31 ตุลาคม 2553
มีประธานคนแรกคือ นางแวซัมเซีย นิอิสมัย
สมาชิกสภาองค์กรชุมชน 22 คน
ครอบคลุมใน 6 หมู่บ้าน
ข้อจำกัดทางด้านเงินทุน ทำได้แค่ประมงชายฝั่ง
ตำบลรูสะมิแลเป็น 1 ใน 33 ตำบลพัฒนาแผนพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมปีพ.ศ. 2559 และเป็นตำบลเป้าหมายทบทวนแผนพัฒนาตำบลในปีพ.ศ.2562 เพื่อให้แผนพัฒนาตำบลของภาคประชาชนมีความสอดคล้องเหมาะสมกับสถานการณ์พัฒนาต่างๆ ในจังหวัด โดยมีวิสัยทัศน์ “ชุมชนพึ่งตนเอง เศรษฐกิจพอเพียง ร่วมกลุ่มองค์กรคุณภาพชีวิตที่ดี สังคมมีสุข” เป้าหมายการพัฒนา 1) ส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชนและสถาบันครอบครัว 2) พัฒนาการรวมกลุ่มอาชีพขยายความร่วมมือกลุ่มองค์กร 3) พัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยเศรษฐกิจพอเพียงในครัวเรือน โดยมีแนวทางการพัฒนาที่สำคัญ คือ 1) ส่งเสริมประชาชนมีการออม ลดรายจ่ายเพิ่มรายได้ 2) ส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษและการแปรรูปอาหารทะเล 3) ประสานความร่วมมือและสนับสนุนการจัดตั้งร้านค้าชุมชนในตำบล 4) จัดทำระบบกำจัดขยะและสิ่งปฏิกูลตลอดจนระบบบำบัดน้ำเสีย 5) ส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ของเด็กเยาชนและประชาชน
นางแวซัมเซีย นิอิสมัย ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลรูสะมิแลได้ให้ข้อมูลว่า ตำบลรูสะมิแลนั้นมีพื้นที่ติดทะเลชายฝั่ง และอาชีพหลักของประชากรส่วนใหญ่ทำอาชีพประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก มีรายได้ไม่แน่นอน โดยเฉพาะในช่วงฤดูมรสุมที่ไม่สามารถออกเรือไปหาปลาได้ ทำให้สภาพครอบครัวมีฐานะยากจน มีหนี้สิน และแม่บ้านส่วนใหญ่ไม่มีงานทำไม่มีรายได้ เพื่อให้กลุ่มชาวประมงและแม่บ้านของประมงพื้นบ้านในพื้นที่ตำบลรูสะมิแลมีรายได้มากขึ้น และสร้างมูลค่าของอาหารทะเล จึงได้คิดการแปรรูปสัตว์น้ำและเพิ่มมูลค่า โดยการส่งเสริมการแปรรูปผลิตภัณฑ์ประมง ได้แก่ ปลาหวานกรอบ โดยในระยะแรกได้มีการประสานงานกับพัฒนาชุมชน และเกษตรตำบล เพื่อขอความรู้และแนวทางการแปรรูป โดยมีสมาชิกเริ่มแรก 22 คน ได้มีการจัดอบรมให้ความรู้ 1 ครั้ง จนได้รับเลือกจากขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดปัตตานี ในปี พ.ศ.2560 ให้เป็นตำบลรูปธรรมพัฒนาเศรษฐกิจและทุน ทำให้สภาองค์กรชุมชน ได้รับงบประมาณสนับสนุนการดำเนินงาน จากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. เป็นจำนวนเงิน 30,000.-บาทด้วยกัน
จากการขายปลาสด สู่การแปรรูปเพิ่มมูลค่า
ชาวประมงในตำบลรูสะมิแลส่วนใหญ่เป็นชาวประมงรายย่อย ซึ่งการหาปลาแต่ละครั้งก็จะได้ไม่มากนัก ถ้าขายส่งพ่อค้าคนกลาง บางครั้งอาจจะไม่คุ้มทุนเพราะมักจะขายได้ราคาถูก จึงมักจะไปจำหน่ายปลีกเสียเอง แต่ถ้าขายไม่หมด ก็จะเป็นปัญหา ทางตนจึงได้รวมตัวกันกับสมาชิก จัดตั้งกลุ่มผู้แปรรูปอาหารทะเลขึ้นมา ทำการแปรรูปอาหารทะเลโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เพราะสะดวก ประหยัด ไม่ต้องลงทุนสูง แต่สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าได้เหมือนกัน ทำให้สมาชิกที่มาเข้าร่วมกลุ่มมีรายได้ที่เพิ่มขึ้น
นางอามีเนาะ มะสาแม แกนนำกลุ่มสัมมาชีพชุมชน บอกวิธีการแปรรูปปลาหวานกรอบว่า เริ่มต้นจากการเตรียมวัตถุดิบ ดังนี้
วัตถุดิบและส่วนประกอบ
- ปลาข้างเหลืองสดหรือปลาหลังเขียว 20 กิโลกรัม
- น้ำตาล
- ซีอิ้วขาว
- เกลือ
- เครื่องปรุงรสอื่นๆ
- น้ำ
ขั้นตอนการผลิต
- นำปลามาตัดหัว เอาไส้ออก ล้างให้สะอาดใส่ตะแกรงให้สะเด็ดน้ำ
- นำปลามาใส่กาละมัง นำเกลือ น้ำตาล ซีอิ้วขาว น้ำมันหอย มาผสมในปลา
- หมักทิ้งไว้ประมาณ 1-2 ชม.
- นำปลาที่หมักแล้วใส่ตะแกรง นำไปตากแดดประมาณ 3-4 ชม.จนแห้งสนิท
- บรรจุลงภาชนะที่เตรียมไว้ ปิดผนึกให้แน่น
นางแวซัมเซีย นิอิสมัย ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลรูสะมิแล บอกว่า กลุ่มผู้แปรรูปอาหารทะเล มีต้นทุนในการผลิตอยู่ที่ 57.20.- บาท/แพค ราคาจำหน่ายอยู่ที่ 75 บาท/แพค ทางกลุ่มจะมีกำไร 17.80 บาท/แพคหรือ 1,068 บาทต่อการผลิต 1 ครั้ง ในแต่ละเดือนยอดขายไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับฤดูกาลและช่วงเทศกาล แต่ยอดขายเฉลี่ย/เดือนของทั้งปี ประมาณเดือนละ 150 แพค ทำรายได้ให้กับสมาชิกกลุ่มประมาณเดือนละ 11,250 บาท ในอนาคตจะมีการเปิดสอนการแปรรูปปลากรอบหวานให้กับคนในชุมชน โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและองค์ความรู้มิให้สูญสิ้นไป และถ้าหากคนรุ่นใหม่ได้เข้ามาสานต่อธุรกิจ ก็อาจจะได้แนวคิดการบริหารจัดการแบบใหม่จะคนกลุ่มนี้ด้วย ซึ่งก็จะทำให้ธุรกิจเติบโตอย่างมั่นคงในวันข้างหน้า นอกจากนี้ ตนและคณะกรรมการกลุ่ม ก็มีแนวคิดที่จะทำบรรจุหีบห่อให้สวยงามและพัฒนายกระดับคุณภาพของสินค้าให้มากขึ้น เพื่อให้ผู้บริโภคเกิดความมั่นใจในการบริโภคสินค้าของเรา”
สถานที่ถ่ายทอดองค์ความรู้
สำนักงานสภาองค์กรตำบลรูสะมิแล บ้านเลขที่ 76/1 หมู่ที่1 ตำบลรูสะมิแล อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี 94000
