สภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่เทศบาลเมืองสิงห์บุรี เป็นพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่น ประมาณ ๑๘,๐๐๐ คน ในพื้นที่ ๗.๑ ตารางกิโลเมตร และแออัดไปด้วยอาคารบ้านเรือน สำนักงานส่วนราชการ อาคารพาณิชย์ ร้านค้า ตลาด ธนาคาร โรงพยาบาล โรงแรม บ้านเช่า ห้างสรรพสินค้า อยู่ในพื้นที่สองฝากฝั่งของแม่น้ำเจ้าพระยา
ด้วยเนื่องความหนาแน่นของประชากร และอาคารบ้านเรือน ทำให้ประชาชนต้องแข่งขันในการทำมาหากิน เป็นลักษณะชุมชนเมืองต่างคนต่างอยู่ ส่งผลให้เกิดปัญหาตามมา นั่นคือ ปัญหาขยะล้นเมือง ประกอบกับเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ขาดการเข้มงวดกวดขัน ประชาชนขาดวินัย ไม่สนใจและขาดความรู้ในเรื่องของการกำจัดขยะที่ถูกวิธี ทำให้สภาพปัญหาดังกล่าวยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น
ปริมาณขยะในแต่ละวันของเทศบางเมืองสิงห์บุรี อยู่ที่ ๒๕ ตัน/วัน เฉลี่ยอยู่ที่ ๑.๓ กิโลกรัมต่อคน/วัน ศูนย์รวบรวมขยะของเทศบาลเมืองสิงห์บุรีไม่สามารถรองรับขยะที่เกิดขึ้น เกิดภาวะขยะล้น สร้างมลพิษ ส่งกลิ่นเหม็นไปทั่วบริเวณ ทำให้ชาวบ้านที่อยู่บริเวณใกล้เคียงรวมตัวกันร้องเรียนจนต้องปิดบ่อขยะ สร้างความเดือนร้อนให้กับส่วนราชการ ต้องลุกขึ้นมาช่วยกันแก้ปัญหา โดยการขนย้ายขยะในเขตเทศบาลฯ ออกนอกพื้นที่ในทุกๆ วัน และมีปัญหาเรื่องการขนถ่ายขยะ คือ เมื่อรถขนขยะขับผ่าน จะทิ้งร่องรอยน้ำที่ไหลออกจากท้ายรถ ส่งกลิ่นเหม็นรบกวนชาวบ้านใกล้เคียงและผู้สัญจรเส้นทาง
การแก้ไขปัญหา ประธานชุมชนวัดสังฆราชาวาส และรองประธานสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ได้ตระหนักถึงปัญหาที่ไม่มีส่วนราชการในพื้นที่ ได้เสนอให้คณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนรับทราบและเห็นชอบที่จะดำเนินการแก้ไข จึงร่วมกันออกแบบวิธีการที่จะทำให้ขยะในแต่ละชุมชนและในเขตเทศบาลลดลง
การเปลี่ยนทัศนคติและแนวคิดของประชาชนเป็นเรื่องยาก แต่ในที่สุดก็ สามารถหาวิธีจัดการได้ โดยการนำเด็กนักเรียนเป็นตัวกระตุ้นและนำร่อง จึงทำให้เกิดโครงการ “โครงการขยะเพื่อน้อง” “น้อง” คือ นักเรียนของโรงเรียนในเขตเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ที่เป็นนักเรียนรุ่นน้องของคณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนซึ่งส่วนมาก จบศึกษาชั้นประถมศึกษาในเขตเทศบาลเมืองสิงห์บุรี
ได้มีการประชุมคณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี เพื่อแก้ไขปัญหาขยะ เชิญส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย ส่วนราชการต้นสังกัด ผู้อำนวยการโรงเรียนต่างๆ ในเขตเทศบาลเมือง และคณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนเข้าร่วมประชุมปรึกษาหาแนวทางในการปฏิบัติที่ดีที่สุด ผลจากการหารือสามารถสรุปได้ดังนี้
๑. ชุมชนวัดสังฆราชาวาส รับดำเนินการในวิธีการ/โครงการ จัดหาถังขยะให้กับประชาชนที่เข้าร่วมโครงการ โดยขอรับบริจาคจากประชาชนในเขตเทศบาลเมืองสิงห์บุรี และได้รับความร่วมมือด้วยดีจาก โรงน้ำแข็งสิงห์บุรี โดยได้รับมอบถังคลอรีน ขนาดความจุ ๕๐ ลิตร ให้กับชุมชน จำนวน ๘๐ ใบ
ถังคลอรีนที่ได้รับมอบนำมาพ่นสีโครงการมอบให้ประชาชนใส่ขยะรีไซเคิล
๒. เทศบาลเมืองสิงห์บุรีได้จัดทำโครงการขยะเพื่อน้องในชุมชนวัดสังฆราชาวาสเป็นชุมชนนำร่อง โดย นายณรงค์ศักดิ์ วิงวอน นายกเทศมนตรีเมืองสิงห์บุรี หัวหน้าส่วนราชการเทศบาล ผู้อำนวยการโรงเรียนวัด สังฆราชาวาส คณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ประชาชน ได้เข้าร่วมพิธีเปิด โดยให้นักเรียนในพื้นที่เทศบาลเมืองสิงห์บุรี เป็นวิทยากรบรรยายการคัดแยกขยะ และการรีไซเคิลขยะเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชน
๓. นักเรียนในโรงเรียนเขตเทศบาลเมืองสิงห์บุรี เป็นผู้รับผลประโยชน์โดยตรงจากการจำหน่ายขยะ ดำเนินการโดยไปรับขยะรีไซเคิลจากชาวบ้าน เดือนละ ๑ ครั้ง ซึ่งจะทำให้ได้รับเงินเข้าบัญชีอย่างน้อยเดือนละ ๑,๕๐๐ บาท สะสมเป็นค่าใช้จ่ายในการศึกษาและค่าอาหารกลางวันสำหรับนักเรียนที่ยากจน ขาดโอกาส ทำให้นักเรียนสามารถเปลี่ยนชีวิตได้จากขยะ
การดำเนินการเรื่องการจัดการขยะได้รับผลดี เนื่องจากโรงเรียน นักเรียนร่วมกับชุมชน ร่วมแรงร่วมใจกันเป็นการจุดประกายในเบื้องต้น เกิดผลอย่างต่อเนื่อง เป็นที่ยอมรับของประชาชน เกิดการต่อยอดและขยายผล ในปี พ.ศ. ๒๕๕๙ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก พอช. เพื่อดำเนินโครงการการแปรรูปขยะเป็นรายได้ โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็ง โดยสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี เป็นกลไกสำคัญร่วมผลักดันจัดทำ “โครงการขยะสร้างรายได้”
ผลจากการดำเนินโครงการเสริมสร้างความเข้มแข็ง ของสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี ส่งเสริมและสนับสนุนโดย พอช. ทำให้พื้นที่เขตเทศบาลเมืองสิงห์บุรี เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการขยะครบวงจร สร้างงาน สร้างรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่ เป็นสถานที่ศึกษาดูงาน ตลอดจนทำให้ชุมชนมีชื่อเสียง มีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น มีรายได้เสริม นี่คือ “ขยะเปลี่ยนชีวิต จากของเสียกลายเป็นของดีในการสร้างความเข้มแข็งชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี” ได้อย่างแท้จริง
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์รีไซเคิลจากขยะในชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี
ผู้เขียน : พ.อ.สมบัติ ระรวยทรง
รองประธานสภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองสิงห์บุรี
